Indruk van een steekproef bij 174 gezinnen - Helft luistert regelmatig naar de commerciële radiozender

(Van een onzer verslaggevers)

Dezer dagen heeft ons blad een kleine steekproef gehouden om iets meer te weten te komen omtrent twee punten die al geruime tijd bij vrijwel iedereen belangstelling genieten maar waarover, door gebrek aan gegevens, zeer uiteenlopende opvattingen bestaan: de luisterdichtheid en de populariteit van Radio Veronica.
Op woensdagochtend 18 juli jl. tussen 10.15 en 11.30 uur bezochten tien werkstudenten in opdracht van ons blad alle bereikbare bewoners van twee grote negen-verdiepings flatblokken in Osdorp, een Amsterdamse buitenwijk aan de zuidzijde van de Sloterplas. Zij troffen bij 174 gezinnen iemand thuis (in vrijwel alle gevallen de vrouw des huizes), zij kregen, naar ruwe schatting, bij ongeveer evenveel gezinnen geen gehoor — een feit waaraan o.m. de vakantietijd niet helemaal vreemd zal zijn. In niet meer dan twee gevallen weigerde men de studenten te woord te staan, in één geval had men geen radio. Voor de volledigheid: het weer was die woensdagochtend bewolkt maar droog.
De door ons ingestelde enquête is een volstrekt willekeurige steekproef zonder enige wetenschappelijke pretentie: een zuivere momentopname van een situatie zoals die zich op een bepaald ogenblik op een zeer beperkt gebied voordeed. De geënquêteerde kregen vijf vragen te beantwoorden:

1. Staat Radio Veronica bij u aan?
2. Luistert u geregeld?
3. Zoudt u het verdwijnen van Radio Veronica als een gemis beschouwen?
4. Heeft u iets aan de reclame of neemt u die op de koop toe?
5. Luistert u zondags wel eens of veel naar Radio Veronica?

De exacte gegevens die uit de antwoorden op deze vragen werden verkregen, zijn:
1. In 25 gezinnen stond Radio Veronica op het ogenblik dat de enquêteurs aanbelden inderdaad aan, in 146 gezinnen was dat niet het geval.
2. Van de ondervraagden zeiden 87 regelmatig naar Veronica te luisteren, 78 zeiden dat nooit of zeer zelden te doen. 6 antwoordden niet op deze vraag.
3 Op de vraag of zij het verdwijnen van Veronica als een gemis zouden beschouwen antwoordden 94 ondervraagden (van het totaal dus) bevestigend. 69 ontkennend en 7 gaven geen antwoord Slechts één zei geen mening daarover te hebben.
4. Niet minder dan 125 ondervraagden zeiden niets aan de door Veronica uit gezonden reclameteksten te hebben en die hoogstens op de koop toe te nemen 35 verklaarden door de reclame te worden beïnvloed of er althans waardering voor te hebben. 10 gaven geen antwoord en één ondervraagde verklaarde geen mening daarover te hebben.
5. Het antwoord op de vraag of men op zondag wel eens of veel naar Veronica luisterde, luidde in 98 gevallen bevestigend en in 63 gevallen ontkennend. In 10 gevallen kregen de studenten op deze vraag geen antwoord.

Geen antwoord
Twaalf van de ondervraagden hadden draadomroep waarop zij Veronica dus niet konden ontvangen (hoewel sommigen hunner via een draagbaar toestel toch wel naar het commerciële station luisterden) en in acht gevallen klaagde men over zeer slechte ontvangstcondities die doorgaans te wijten bleken aan het feit, dat men niet was aangesloten op het centraal antenne-systeem van de woningblokken. Van deze in totaal twintig gevallen antwoordden sommigen niet en anderen wel op enkele vragen; vandaar de verschillende aantallen "geen antwoord-gevallen.''

Het aantal gevallen waarin alle vijf de vragen met ,,neen" werden beantwoord is veel groter dan dat waarin men vijf maal "ja" liet invullen. Ook bij de enthousiaste Veronica-luisteraars was het antwoord op vraag 4 doorgaans ontkennend. Het kwam nogal eens voor dat iemand die verklaarde nimmer naar Veronica te luisteren, toch zei dat zij wel werd beïnvloed door de reclame In veertien gevallen zeiden "nooit-luisteraars" het verdwijnen van Veronica als een gemis te zullen beschouwen. Maar andersom waren er ook regelmatige luisteraars die toch zeiden, dat zij de zender niet zouden missen. Enkele verklaarden zelden of nooit te luisteren maar hadden Veronica op dat ogenblik wel aanstaan. Dat gebeurde drie maal

Vooral zondags
Opvallend vaak hoorden de studenten van huisvrouwen, dat vooral haar man een enthousiast luisteraar naar Veronica was en dat in dat gezin dan ook vooral op zondagen de reclamezender aan stond. Dat is te opmerkelijker omdat vrij algemeen de huisvrouwen als de belangrijkste „afneemsters" van Veronica worden beschouwd.

Na afloop van de enquête bestond bij de studenten de indruk, dat een aantal van de ondervraagden die kennelijk geen liefhebbers van de Veronica-programma's waren, toch voor de reclamezender zo gunstig mogelijke antwoorden had gegeven. Een zekere sympathie voor de "underdog" die op dit ogenblik weer eens ernstig in zijn bestaan schijnt te worden bedreigd, kan daarvan wel de oorzaak zijn. Typerend was in dit verband de uitspraak van een dame die verklaarde zelden te luisteren maar daar aan toevoegde: "Oh. ik heb verkeerd geantwoord. Nu krijgen zij geen permissie om uit te zenden en dat zou erg zijn voor de mensen in Nederland. Maakt u er maar van wat u denkt dat het beste is." Ook enkelen die verklaarden het verdwijnen van Veronica als een gemis te zullen voelen voegden daar iets aan toe als: "Niet voor ons zelf want wij houden niet zo van amusementsmuziek, maar als anderen dat nu leuk vinden mag hij" van mij wel blijven."

Extreme reacties
Zoals te verwachten viel, waren de beoordelingen van de programma's nogal eens aan de extreme kant. De voorstanders prezen de "gezellige, vlotte muziek." van het zendschip als "fijn." "echt leuk" en "hartstikke leuk." anderen spraken van "afschuwelijk," "vreselijk." en "crimineel slecht." De reclame verklaarde men vrij algemeen op de koop toe te nemen. Een enkeling vond de wervende teksten ,,afschuwelijk," of "waanzin." één dame noemde de reclame "ook gezellig". Nog enkele uitspraken:
- "Ze worden er in gestampt; je kunt niet anders meer denken."
- "Je hebt er wel iets aan." "Die hoor ik niet eens meer "
- "Ik word er sterk door beïnvloed."
Slechts twee merken nylonkousen werden enkele malen met name door de ondervraagden genoemd.

Reacties op een eventueel verdwijnen van Veronica waren bij de niet-luisteraars betrekkelijk onverschillig maar des te feller bij de echte ,,fans." Hier zijn nog wat bloemrijke uitspraken:
-"Heel erg jammer; de andere zenders kletsen altijd."
-"Een verschrikkelijke ramp."
- "Verschrikkelijk; ik zou de radio afschaffen."
- "Heel erg — op Hilversum luister ik alleen naar de vitaminen. Anders nooit."

AVRO-contact
Voor de AVRO zal het wellicht een verrassing zijn dat zij tot twee maal toe en als enige officiële omroepvereniging in de antwoorden werd betrokken De eerste maal "Ik dacht dat de AVRO met Veronica in contact stond." De tweede maal: "Als Veronica verdwijnt, zeggen wij ons abonnement op de AVRO op."

Ten slotte dit: tijdens onze steekproef zonden de zenders Hilversum 1 en 2 de volgende programma's uit (terwijl Veronica de gebruikelijke muziek en reclames liet horen): Hilversum I: 10.00 The Systematic Theology, een voordracht door prof. dr. J Sperna Weiland; 10.20 Melodieën-expres, een trein vol liedjes en melodietjes; 10 50: Teddy Wilson met zijn trio, grammofoonplaten. 11.00: Grote Mis in c KV 427 van Wolfgang Amadeus Mozart, grammofoonplaten. Hilversum II: 10.10: Music for a while, muziek van de zeventiende-eeuwse componist Henry Purcell. grammofoonplaten; 10.15: Morgendienst, geleid door ds. C. L. van den Broek; 10.45: Alles wat adem heeft love den Heer, samenzang.

De Revue der Reclame publiceerde onlangs de resultaten van een enquête welke gehouden is door het Amsterdamse bureau voor psychologisch en economisch marktonderzoek Ogilvie. Van de 515 ondervraagde huisvrouwen bleken er 319 Veronica-luisteraarsters te zijn. De reacties op de vragen van dit onderzoek zijn in bijgaande tabellen verwerkt.

28-03-2010